Sermon për diten e shejtë të Pashkës,

simbas Atit Luis de Granada O.P.

Përkthye prej I.S.

Nenaekeshillittemire.blogspot.com

     Sermoni i mâposhtëm âsht i shkruem prej nji predikuesi ndoshta jo shumë të njoftun në ambjentin shqyptar por që i përket nji prej lavdive të Spanjës Katolike në kohen e Mbretit Ferdinand dhe Mbretneshës Elizabetë. Librat e tij ishin të preferuemit e shejtënve të mëdhaj si Shêjtes Terezë të Avilës, shêjtit Gjonit të Krygjës, sh'Karl Borromeut, sh'Pjetër Alkantarës, shejtes Rozë të Limës, shejtit Françesk të Salës dhe shejtjes Luizë të Marijakut.

Shejti Borromé shprehet se nuk njef nji tjetër autor që ka shkrue mâ me përfitim për të miren e Kishës Katolike dhe për shelbimin e shpirtnavet; doktori i Kishës, sh'Françesku i Salës, porositë me urgjencë nji ipeshkëv tjetër me pasë në zotnim të tana veprat e domenikanit dhe me i konsiderue ata si nji ofice të dytë; shejtja e madhe sh'Tereza e Avilës thotë për autorin në fjalë se vetë Zoti ia dha botës kyt njiri për të miren e madhe dhe universale të shpirtnavet; s'fundmi vetë Papa Gregori XIII, në nji letër drejtue At Granadës në vjetin 1582, shkruen, ndër të tjera, se At Luisi i Granadës me shkrimet e tija i ka shërbye shpirtnave mâ shume sesa t'u kishte dhanë shikimin të verbuemve dhe jetën të dekunve.

« Jesum quaeritis Nazarenum crucifixum; surrexit, non est hic..., sed ite, et dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedit vos in Galilaeam. »

« Ju kërkoni JEZUSIN e Nazaretit që âsht kenë kryqzue; Asht rinjallë, nuk âsht ktu..., por shkoni e i thoni dishepujve të Tij e Pjetrit se po shkon para jush në Galilé. » (sh'Marku 16:6)

Në kto ditë shêjte, vllâznit e mij, kur Kisha e gzueme celebron me himnet e saja Rinjalljen e Zotit, fjala që ajo përsërit mâ shpesh ka për qëllim me na ftue me marrë pjesë në gzimin e saj. « Qé pra dita, na thotë ajo, që ka bâ Zoti; ta kalojmë në gzimin mâ të madh. » Haec dies quam fecit Dominus; exultemus et laetemur in ea. Mjerisht, vllâznit e mij, do të ketë shumë prej atyne që do të gzohen sod, por jo me at gzim që na porosit Apostulli kur thotë : « Gzohuni pa pushim në Zotin tonë; po e përsëris edhe nji herë, gzohuni. » (Phil 4:4) Shumë të krishtenë, krejt të huej prej ktij gzimit shejt, gzohen vetëm se kjo ditë u nep fund lodhjeve të krezhmës dhe pendesës e që tash ata munden me u ngi me mishna; që tash ata munden me hangër në çdo orë, me u marrë me lojna e me jetue me mâ shumë lirí; dhe se tash ata nuk kanë me durue mâ turpnimet e Rrfimit. Kta të Krishtenë nuk gzohen as në Zotin e as për arsye të Rinjalljes së JEZU-KRISHTIT. Sepse ky gzim shejt ku na fton Kisha Katolike nuk ka asgja të përbashkët me até që lind prej ktyne të mirave të mbarueshme, prej të cillave Shelbuesi ka dashtë me na shkëputë, tuej durue aq shumë turtura, fyemje, punë e mundime. Atje ku mbretnojnë gzimet toksore nuk ka vend për kyt gzim shejt, i cilli âsht anmiku i knaqsive të trupit.

Kush ka me marrë pjesë atherë në kyt gazmend të pafundëm të Kishës ? S'parit, ata që kanë vue në JEZU-KRISHTIN shpresen e tyne, sepse shpresa e tyne âsht rinjallë me Té. Kshtû gzohej Profeti David kur thonte : « Zemra e trupi em ngazllohen para Zotit të gjallë. » (Psalmi 83:2) – Pse gzoheni kshtu, o profet, në Zotin e gjallë ? - Sepse shelbimi, lumnia e shpresa jeme, tuej kenë të mbështetuna mbi Té, marrin pjesë në Rinjalljen e Tij dhe në jeten e Tij të pambarueme. - Të drejtit kanë pra sod arsye të fuqishme me u gzue. E njejta gja ndodh edhe për mkatnorët, n'kjoft se i kanë lâ njollat e vjetra me anen e pendeses katërdhet-ditshe dhe zhdeshë njirin e vjetër për me fillue nji jetë të ré; ata janë rinjallë me JEZU-KRISHTIN. Nji mbarsi kaq e madhe duhet ti mbushin me gzim, për të cilet mundena me thanë si për djalin plangprishës : « Ishte i dekun dhe âsht rinjallë; ishte i hupun dhe u gjet. » (Sh'Luka 15:32) A nuk ka arsye me u gzue ai që âsht gjetë mbasi ishte kenë i hupun; ai që i çliruem prej vdekjes shpirtnore âsht rinjallë në jeten qiellore në sajë të misterit të papërshkrueshëm të Shelbimit ? Kshtu, ata që preokupohen për shelbimin e shpirtit të tyne e që nuk kanë asgja mâ të shtrejtë mbi tokë; ata që, të liruem prej dekës së mkatit prej hirit të JEZU-KRISHTIT, kanë fillue nji jetë të ré dhe kanë shijen e gjanave hyjnore; kta, pra, kanë të drejtë me u gzue prej misterit të ksaj dite. Për me marrë pjesë në lumninë e tyne, të lusim me përvujtni ndihmen e Qiellit me ndërmjetsinë e të shejtnueshmes Virgjinës MARI. Ave MARIA.

I.

Në Unjillin e ditës së sotme, vllâznit e mij shumë të dashtun, kto tre gra shejte që erdhen me parfùme me vorrosë Trupin e Shelbuesit, na paraqesin nji shembull të naltë dashnijet Kristjane. Ato e kishin pâ tuej dhanë Shpirt mbi Kryq pak kohë përpara; ata E kishin lanë të mbyllun në vorr dhe nuk shpresojshin në Rinjalljen e Tij. Ato e dijshin se vetë vorri ishte i rrethuem me ushtarë që ndalojshin hymjen; ato besojshin se kishin me marrë prej zellit të tyne vetëm nji tjetër vuejtje prej pamjes së Trupit të pajetë të Shelbuesit; e megjithaté, për me i dhanë sadopak nderime atij Trupi shejt, ato kishin vendosë me i dhanë Shelbuesit kyt dishmi të fundit përzemërsijet, tuej diftue kshtû sa e gjallë ishte dashtnija për Hyjin në zemrat e tyne. Në fakt, thotë sh'Pjetër Krizologu, dashtnija e vërtetë nuk egzaminon shka âsht e mujtun apo shka ka me ndodhë; por, për me u knaqë, ajo nuk shef asgja të pamujtun ose të vështirë dhe nuk i ven qëllim tjetër përpjekjeve të saja veçse me egzekutue até që dishiron dhe me i pëlqye atij që ajo don. Nji shembull të tillë të mrekullueshëm na napin ata tre fmijë që Nabukodonosori i hodhi në nji furrë zjermit sepse kishin përbuzë statujen e tij të artë. Mbreti u drejtoi kto fjalë të pabesa : « A asht e vërtetë, Sidrak, Misak e Abdenago, që ju nuk i nderoni zotnit e mij dhe se nuk adhuroni statujen e artë që kam bâ ?... N'kjoft se ju nuk e adhuroni, kanë me ju hjedhë menjiherë në mes të flakve të furrës, e mandej cilli asht Zoti që ka me mujtë me ju hjekë prej duerve të mija ? » (Danieli 3:14-15). Atherë, ata u përgjigjen : « Na nuk duhet me t'u bindë në kyt gjâ, o mbret, sepse Zoti jonë, Zoti që na adhurojmë, mundet patjetër me na nxjerrë prej mesit të flakve dhe me na lirue, o mbret, prej duerve tueja. N'kjoft se nuk âsht Vullnesa e Tij me bâ kyt gjâ, ne po ju deklarojmë, o mbret, se ne nuk nderojmë zotnat tuej dhe se ne nuk adhurojmë statujen e artë që ju keni bâ. » (Ibid.)

Ky âsht karakteri i dashtnisë perfekte. Ajo konsideron me kujdes jo përfitimin por detyrën, jo rahatinë por ndershmëninë; jo shka mund ti bijnë sigurinë personale por shka mund ti pëlqejnë të dashtunit të saj, kushte kto që nuk njjhen prej atyne që thojnë : Nuk i bindem Zotit n'kjoft se nuk shpresoj mâ parë ndonji shpërblim. Dashtnija e vërtetë, thotë sh'Bernardi, nuk punon me qëllim përfitimin, megjithse nuk ka me ndejë pa e marrë. Por të shofim tashti vazhdimin e Unjillit.

« Dhe diten e parë të javës, heret në mjes, ata edhën te vorri ».Në kryemjen e e ksaj detyre të devotçme, kta gra shejte nuk harrojnë asgja. Në mbramjen e ditës kur Shelbuesi u kryqzue, ata blejnë parfume dhe i përgadisin. Të Shtunden, ata respektojnë pushimin e urdhnuem dhe të Dielen, ata nuk presin lindjen e diellit por nisen për rrugë heret. Asht gjithashtu e mujtun se ata nuk kishin fjetë atë natë, të zhytuna siç ishin në zi (dhimbje) e për ma tepër, të preokupueme siç ishin me u nisë heret. Nuk âsht e habitshme se ata mund të kenë pâ engjujt dhe vetë Zotin e engjujve në lavdinë e rinjalljes, ata që qysh në mjes heret E kishin kërkue me aq zell. Bekue kjoshin ato që i paraprijnë nades me kërkue Zotin dhe që E dishirojnë me aq dashtni ! Salomoni thotë : « Ai që kërkon të miren âsht i gatshëm me u çue qysh në filliin e ditës ». « Consurgit diluculo, qui quaerit bona. » (Prov. 11:27). Nji autor i devoçëm e komenton kshtu kyt rresht : « N'kjoft se ti ruen tana ditët te hymja e shpisë së Dijes dhe rrin vazhdimisht te dera e saj (Prov. 8:34); n'kjoft se ti ruen me durim me Marinë Magdalenë në hymje të vorrit, ke me e pa me té se sa e vërtetë âsht kjo fjalë e Dijes, don me thanë e JEZU-KRISHTIT : Due ata që Më dojnë dhe ata që ruejnë qysh në mjes me M'kërkue, kanë me Më gjetë. » (Prov. 8:17) Maria Magdalenë e ka gjetë JEZUSIN sepse ajo kishte ardhë me ruejtë vorrin e Tij, por edhe ti mundesh me E gjetë shpirtnisht Shelbuesin n'kjoft se kërkon po me të njêjten dishirë dhe ruen po me të njêjtin durim në lutje. Thuaji pra Zotit JEZUS me aspiratat dhe ndjenjat e Marisë Magdalenë : Shpirti em Ju ka dishirue gjatë natës; kam me u çue qysh në agun (fillimin) e dritës me Ju kërkue me të tanë forcen e shpirtit dhe zemrës teme. Anima mea desideravit te in nocte, sed et spiritu meo in praecordiis meis de mane vigilabo ad et. (Isaia 26:9) Thuej me gojë e me zemër bashkë me psalmistin : Zoti jem, Ju kërkoj qysh në mjes, etc. (Psalmi 62:2) E ke me pâ si si ata ke me pasë gzimin me kndue : Në mjes jena mbushë me mshiren Tuej, kena kcye prej gzimit dhe jena ngazllue prej haresë. (Psalmi 89:14) Guerricus.

Kjo ju ndihmon me kuptue pse tanë shejtnit zgjedhin mjesin me celebrue lavditë e Hyjit. Ata i konsakrojshin Zotit fillesat e ditës në mnyrë që Ai që âsht i pari në rendin e madhshtisë dhe të randsisë t'ishte gjithashtu i pari në rendin e kohës. Kshtu Mbreti David inkurajohej qysh në mjes me kndue lavditë hyjnore : « Zgjohu, lavdija eme; zgjohuni harpa jeme dhe lauti jem; kam me u çue qysh në agun e dritës. » (Psalmi 56:9) Nji prej miqve të Jobit thote : « N'kjoft se ktheheni kah Zoti qysh në fillimin e ditës dhe i adresoni lutjet tueja të Gjithpushtetshmit, menjiherë Ai ka me u çue me ju ndihmue dhe ka me bâ që paqja të mbretnojë në shpinë tuej ku keni me jetue me drejtsi. » (Job. 8:5) S'fundit, simbas sh'Gjon Klimakut, nji prej etënve të vjetër të shkretinës e kishte zakon me thanë se tuej krye detyrimin e lutjes së nades, ai e parashikonte se si do ta kalonte të tanë diten; kur kjo lutje ishte kenë e zjarrtë, ai i bante mirë të tana punet e tjera të ditës, por n'kjoft se lutja ishte kenë e voktë dhe mekanike, tana punet e ditës influencoheshin prej saj. Prej ksaj dëshmijet shofim se si hiri hynor ndihmon e mbështetë ata që e lusin Hyjin me zell e gadishmëni dhe sa e vërtetë âsht ajo që shkruhet mbi Dijen hyjnore : « Kush ruen qysh në mjes me E zotnue, nuk ka me vuejtë kurrë sepse ka me E gjetë të ulun te dera e tij. » (Sap. 6:15)

Ah, vllâznit e mij, t'kisha fuqi mbi shpirtnat tuej me ju bindë me i kushtue nji pjese të mjesit tuej kontemplacjonit të Dijes hyjnore (Sapientia), pra mistereve dhe mirësive të Zotit, s'pakut gjatë 50 ditëve që ndajnë dy Pashkët !... Nuk kam dyshim se në përvjetorin e uljes së SHPIRTIT-SHEJT mbi apostujt, kjo Dije hyjnore ka me shpërnda mbi jue ndonji pjesë të thesareve dhe bekimeve të Saja (Psalmi 20:4); e mbasi ti shijoni vetëm nji herë, nuk keni me vonue me i llogaritë për asisend gjanat e tjera të rëndomta.

Nji prej etënve të vjetër të Kishës ka thanë : « Vshtirsija që ndjejmë në ndjekjen e virytit zgjat derisa shpirti jonë të vêhet në posesionin e Zotit. Mbasi të mbrrihet kjo gjâ, gjithshka bahet e lehtë dhe e kandshme. » Për mue, po shtoj se kjo vshtirsi apo vuejtje vazhdon për sa kohë që njiri nuk i ka shijue ambëlsitë hyjnore. Por kur t'i ketë shijue, n'krahasim me kyt thesar, ka me i konsiderue ma pak se hiçi gjithshka që kjo botë vlerson e admiron, dhe, si tregtari i Unjillit, ai ka me u ngutë « me shitë gjithshka vetëm me ble kyt perlë. » (sh'Mateu 13:45) E kjo nuk duhet me na habitë sepse kjo ambëlsi shpirtnore, tuej pasë Zotin për objekt, duhet ti kalojnë pafundsisht të tana qejfet toksore. « Për shpirtin që shef Zotin, thotë sh'Gregori, çdo krijesë âsht e parandsishme. Për até që shef Zotin, pra që E njef, E don dhe E gzon, çdo krijesë âsht ma pak se hiçi, në krahasim me kyt ambëlsi të papërshkrueshme. » (Dialog.) E sh'Bernardi shton : « Zelli i shpirtit fik zjermin e dishirave të tjera dhe ambëlsia e hirit shpritnuer përjashton ambëlsinë e rrêjshme dhe helmuese të vesit. » Të kthehena tashti te gratë shejte.

Gjatë rrugës ato shqetsoheshin mbi mnyren se si me largue gurin që mbyllte hymjen e vorrit. « Kush ka me na e hjekë, thojshin ato, gurin që mbyll hymjen e vorrit, sepse aj âsht nji gur i madh ? » Sa të përshtatshme janë kto fjalë për situaten prezente ! N'kyt kohë shejte, sa e sa njerëz, tuej mendue mbi pendesën dhe ndryshimin e jetës, kanë me thanë të njêjtat fjalë : « Kush ka me na e hjekë gurin që mbyll hymjen e vorrit ? » Në fakt, guri që na pengon me mbrritë te JEZU-KRISHTI âsht mkati. « Mkatet tueja, thotë profeti Izaia, kanë shkaktue nji ndamje midis jush dhe Zotit tuej. » (Isa. LIX:2) Po, ata janë si nji mur diamantit që na ndajnë prej JEZU-KRISHTIT. Kjo âsht e vërtetë sidomos mbi mkatin që âsht shkaku i tana mkateve tjera : e kam fjalen për dashtninë e teprueme për vetvedin dhe për lidhjen me vullnedin personal. « Shkatrroni kyt shkak [vullnedin personal], thotë sh'Bernardi, dhe ju fikni në të njêjten kohë zjermin e Ferrit. » Mbi shka ka me ushtrue aktivitetin e tij shkatrrues ky zjerm i pafikshëm përveçse mbi vullnedin personal ? E si nuk mundena me e pâ se dashtnija për vedi âsht burimi i tana mkateve sepse kërkush nuk mkatnon pa u shtye prej interesit ose etjes për qejfe ?

Kush ka me mujtë, pra, me e largue prej zemrës s'tij kyt gur të madh dhe me shmangë kshtu shkakun e të tana të kqijavet ? Kush ka me mujtë me përfeksionue me anen e arsyes nji pasion të vrullshëm prej të cillit rrjedhin të tana tjerat ? Sepse kjo tendencë âsht aq natyrale për të tana qënjet, saqë jo vetëm të tana kafshët duejnë vetevedin por edhe te trupat inorganikë ne observojmë nji fenomen të tillë. Në fakt, a nuk shofim na se kur hjedhim nji pikë ujit mbi dhé, menjiherë ajo mbledhet rrumbullak për me u bashkue e me u mbrojtë kshtû ma mirë kundër shpërbamjes ? Si me e hjekë atherë kyt pasion të rrânjosun thellë në zemren tonë ?

Lufta kundër ktij pasionit âsht aq e nevojshme për shelbim saqë vetë Shelbuesi në Unjill thotë se « Kush e don jeten e vet ka me e hupë, por kush urren jeten e vet në kyt botë, e ruen até për jetën e pasosun. » (Sh'Gjoni 12:25).

Edhe nji herë pra, kush ka me mujtë me e hjekë prej derës së zemrës tonë gurin që na ndan prej JEZU-KRISHTIT ? Vshtirsija e ksaj pune na shfaqet prej fjalve që flasin në librin e Apokalisit shërbtorët dhe ndihmsat e bishës, pra të djallit : « Kush âsht si bisha ? E kush ka me mujtë me luftue kundër saj ? (Apokalipsi 13:4) Pra, kush ka me mujtë me rrxue dashtninë për vetvedi, kyt tiran të botës, etjen për ndere, pasuni e imoralitete, etje që rrjedh prej ksaj dashtnijet ? Kush ka me mujtë me i rezistue ligjeve të botës, thirrjeve dhe gjykimeve të njerzve ? S'fundmi, kush ka me mujtë me ndalue hovet e vullnedit të vet ? Qé edhe përgjigja e ksaj pytjet :

« Por ato panë se guri ishte i hjekun. » Po, përgjigja âsht e kjartë. Sepse ajo që dukej gadi e pamujtun për gratë shejte dhe për forcen e tyne, ishte krye prej fuqisë hyjnore, pa i kushtue atyne asnji mund. E njejta gjâ i ndodh shumë pendestarve të vërtetë. Ata i shofin si të pakapërcyeshme disa lëvizje të shpirtit. Por sapo kthehen kah Zoti, sapo fillojnë me iu bashkue Hyjit, tuej kërkue me zell ndihmen e Tij, shpesh e shofin se ai ves, që iu ishte dukë i pamujtun me u kapërcye, âsht zhdukë pa mund dhe tuej kërkue në vetvedi ata nuk e gjejnë mâ at mnyrë të dikurshme të jetesës. Tuej pâ sa zakonet e tyne të vjetra dhe pasionet që e tiranizojshin janë zhdukë, ata nuk munden me përmbajtë admirimin e tyne e thrrasin me profetin : « O det, kush të detyroi me ikë ? E ti, Jordan, pse je kthye te burimi jot ? Pa dyshim, âsht prezenca e Hyjit që i ka bâ me ikë dallgët dhe trazimet e shpirtit tem e që ka ndryshue zemren teme. » (Psalmi CXIII:5)

Si ati që udhton me birin e tij në moshë të vogël, i gjendun në buzen e nji lumi ku âsht nji kalim i vshtirë me u kapërcye, e merr birin e vet mbi shpatulla ose në duer, e kshtû fmija lodhet mâ pak n'nji rrugë të vshtirë sesa n'nji rrugë të mirë sepse në rastin e parë ai e ka marrë të birin në krahë kurse në të dytin e ka marrë per doret, ashtu edhe i Madhi Zot, ky At i dhimbshëm, ky « ushqyes i Efraimit që na mban në krahë » (Ose. 11:3), vepron në né, por jo pa né, até që âsht e vshtirë në rrugen e shelbimit por na len me bâ até çka âsht me e lehtë, me ndihmnen e Tij. Gjithashtu nganjiherë, disa që triumfojnë me lehtsi në vshtirsi të mëdha, dështojnë në gjana të vogla dhe kjo ndodh, thotë sh'Gregori, prej nji përkujdesjeje dashamirse të Zotit në mnyrë që të drejtit të shofin kjartë se pengesat e mëdhaja i kanë kalue me ndihmen e Zotit dhe se me forcat e tyne nuk kanë mujtë me bâ as gjânat mâ të parândsishme.

Kah ana tjetër, Zoti i parandalon rreziqet tona dhe shmangë pengesat drejt perfeksionimit të virtyteve, n'mnyrë që na të ecim pa u pengue në rrugen e drejtsisë. Qé si flet nëpërmjet profetit Izaia : « Kaloni, kaloni mes dyerve, përgaditni rrugen popullit, shtroni shtegun, hiqni gurët, ngreni flamurin para syve të popullit. » (Is. LXII:10) dhe kjo që të tanë të ecin në rrugen e drejtsisë lehtsisht e lirisht. Në fakt, nji prej mirsive të hirit hyjnor âsht me i armatosë me nji forcë të pathyeshme shpirtnat e të drejtve dhe me u hjekë prej rrugës' tyne çdo gur pengues që mund t'i vrit'e. Nji figurë të ksaj mirsijet e shofim te udhtimi nëpërmjet të cillit Hyji i udhhoqi izraelitët drejt tokës' premtueme. « Faraoni mbasi e la popullin të lirë, Zoti nuk i drejtoi izraelitët mes vendit të Filistinve, megjithse ishte rruga mâ e shkurtë, tuej pasë frigë se prej luftës me filistënët izraelitët do të pendoheshin se kishin lanë Egjiptin. Hyji i bani me përshkue nji rreth të gjatë nëpër shkretinë përgjatë Detit të Kuq. » (Egzodi 13:17-18) Zoti ushtron të njejten përkujdesje ndaj atyne që i çliron prej Egjiptit shpirtnuer, pra prej terrinës së ksaj bote dhe që i udhëhjek drejt tokës' premtueme të atdheur qiellor.

Prej ksaj e shofim se sa shumë i detyrohena Autorit të shelbimit tonë, i Cilli jo vetëm që shpërblen veprat e mira por edhe që nep forcen e duhun me i krye ato, pavarsisht vshtirsive. Kshtû, dikur, kur vllâznit e Jozefit erdhën në Egjipt me blé ushqime, ai u dha grunë për ushqim dhe, për mâ tepër, mshehu në thasët e tyne paret e destinueme me blé drithin. Me anen e ktij simboli, Jozefi jonë, Shelbuesi i botës, na ban me kuptue se Ai na nep edhe buken e engjujve, pra lavdinë qiellore, edhe paret, çmimin e ksaj buket, pra ndihmen e hirit hyjnor. Ai që nep hirin dhe lavdinë a nuk nepka grunin dhe paret, çmimin e grunit ? Ky âsht pra edhe kuptimi i gurit të hjekun në hymjen e vorrit prej fuqisë hyjnore.

II.

« Kur hyne mbrenda vorrit, ato pane në anen e djathtë nji djalë të ri, i veshun me nji pekt të bardhë, dhe patne frigë; por ai u tha : « Mos kini frigë. Ju kërkoni JEZUSIN e Nazaretit që E kanë kryqzue. Ai âsht rinjallë dhe nuk âsht ktu; qé edhe vendi ku E kishin vendosë. Shkoni i thoni dishipujve të Tij dhe Pjetrit se po shkon para jush në Galilé. »

Pse kjo përmendje e veçantë e sh'Pjetrit kur apostujt e tjerë përmenden me emnin e përgjithshëm të dishepujve dhe sidomos mbasi që sh'Pjetri kreu nji mkat mâ të madh se apostujt e tjerë ? Kta iken kurse sh'Pjetri mohoi Msuesin e Tij. Mekênse sh'Pjetri kishte mkatnue mâ randë, duhej me i dhanë mâ shumë shpresë e kurajo me luftue frigen. Në fakt, mkati thyen energjinë e shpirtit tuej e dërmue até. Prandaj edhe shprehja : « I keqi ikë pa e ndjek kërkush por i drejti âsht i guximshëm si nji luan dhe nuk ka frigë asgjâ. » (Prov. XXVIII:1). Sh'Pjetri, pra, tuej kujtue pabesnikninë dhe vetbesimin e tij të tepruem, i cili mbas mburrjes râ mâ poshtë se apostujt e tjerë, me çfarë kurajot mund të paraqitej para Zotit që kishte mohue ? N'kjoft se tagrambledhsi i Unjillit nuk guxonte me i çue sytë kah Qielli, si kishte me mujtë sh'Pjetri me pâ Shelbuesin po mos t'ishte inkurajue prej ksaj dashamirsijet të jashtzakonshme ? Zoti pra i bani kyt favor sh'Petrit jo vetëm për arsye të lotve të tij por edhe për shkak të dobsisë së tij që duhej forcue.

Kshtu i trajton Zoti mâ delikatët në Kishen e Tij. Shpesh Ai ndihmon dobsinë pa vue ré meriten. Hyji i mbush me ngushllime fillestarët dhe të konvertuemit në Fé prej frigës se, tuej mos pasë ambelsinat shpirtnore, mos të rrëzohen në rrugë, mos të dekurajohen dhe mos të kthehen në qejfet sensuale. Kjo lloj bujarijet duhet të inkurajojë fort të ndrojtunit, të cillët duhen me largue çdo lloj frige të punës apo të vshtirsive dhe me vrapue te Ai që âsht gadi me i pritë me krah hapë për me i mbulue me ambëlsitë e Tija të papërshkrueshme.

Kujtoni gjithashtu se sh'Pjetri nuk râ prej ligsisë, si Juda, por prej dobsisë. Teologët dallojnë 3 lloje mkatesh, që i kundërvihen Tre Personave Hyjnore të SHEJTNUESHMES TRINI : Mkatnohet prej dobsisë, kundër Atit, atributi i të Cillit âsht Fuqija; mkatnohet prej injorancës, kundër Birit, atributi i të Cillit âsht Urtsija (Dija) dhe mkatnohet prej ligsisë kundër SHPIRTIT-SHEJT, atributi i të Cillit âsht Mirsija. Dy mkatet e para falen lehtsisht por nuk âsht kshtu për të tretin. Nuk ka pra asgja të çuditshme se si Juda, bashkpuntor në ligsi, âsht dënue kurse sh'Pjetri, i cilli mkatnoi prej dobsisë, gjeti mshiren e Zotit dhe u thirr me bâ pendesë. Nga ana tjetër, sh'Pjetri u ngrit menjiherë prej ramjes; sapo fjalet e tij të mjera mohuese rane prej gojës së tij, po në ato momente prej syve rane lotët e idhta të pendesës. Mbas kndimit të gjelit dhe shikimit të mëshirshëm të Shelbuesit, sh'Pjetri doli jashtë e kjau. Asht e lehtë me sherue smundjet e shpirtit kur aplikohet menjiherë ilaçi i pendesës por sherohen me vshtirsi ato që janë të rrânjosuna thellë e për të cillat fliste edhe Profeti David : « Kalbsina e dekompozimi âsht formue në plagët e mija. » (Psalmi XXXVII:6). Asht e shkrueme : « Nji smundje e gjatë lodh doktorin i cilli kput në rrânjë nji të keqe që zgjat shumë në mnyrë që të zgjasin pak. » (Eccl. X:11-12). Lani menjherë pikat e bojës të rame mbi nji teshë të bardhë dhe keni me i hjekë pa probleme, por nuk âsht e njêjta gjâ me njollat e vjetra dhe të integrueme me copen. Kshtû, nji prej etënve të Kishës shprehet : « N'kjoft se në nji ditë ju bini (mkatnoni) njimijë herë, çojuni po njimijë herë, plot me besim në atë mshirë që i udhnoi sh'Pjetrit me falë shtatdhet herë shtatë herë nji vllai që kishte mkatnue. (sh'Mateu 18:22). N'kjoft se kaq shumë kërkohet prej mirsisë njerzore, sa herë mâ shumë kena të drejtë me shpresue prej mirsisë hyjnore ? »

Për ma tepër, Shelbuesi ka dashtë me shprehë kshtû fuqinë efikase të pendesës së vërtetë, e cila nëpërmjet nji keqardhje të thellë, ngren nganjiherë pendestarët e vërtetë në nji rang shejtnijet mâ të naltë se ai që kishin hupë. Asht e mujtun që kjo ka ndodhë edhe me sh'Pjetrin dhe, prej trishtimit të lotve të tij, ai mori nji bollek mâ të madh hiresh sesa ato që kishte ma parë. Ashtu si thotë Shelbuesi, prej dy borxhlive të cillve kredi-dhânsi u ka falë borxhin, atij që i âsht falë mâ shumë ka me dashtë mâ shumë. Nuk âsht me u habitë pra se sh'Pjetri, që ka marrë ma tepër prej Shelbuesit, E ka dashtë mâ shumë se të tjerët. Që sh'Pjetri ka marrë mâ shumë se të tjerët duket kjartë te shikimi plot me mshirë i Shelbuesit mbas mohimit dhe te përmendja e veçantë që engjulli i ban emnit të tij; s'fundmi, Shelbuesi iu duk sh'Pjetrit para apostujve të tjerë, meqë dy dishepujt, të kthyem prej Emausit, takuen 11 apostujt e mbledhun që u thanë : « Shelbuesi me të vërtetë âsht rinjallë dhe ia âsht dukë sh'Pjetrit. » Përsa i përket zjermit të dashtnisë së tij, sh'Pjetri e dishmoi até kur ishte në barkë bashkë me dishepujt e tjerë që kishin hjedhë rrjetat për peshk. E kur pau Shelbuesin në breg të liqenit, aq e madhe ishte dishira e tij me Iu afrue saqë u hodh në ujë, kurse dishepujt e tjerë u afruen me barkë. Në padurimin e tij, tuej pa se vozitja po zgjat'e shumë, preferoi me mbrritë bregun me not. Gjykimet e Zotit ndryshojnë shumë prej gjykimeve të njerzve. Edhe kur nji bashkshort fal adulterin e nuses së tij, prapë ai nuk mundet me harrue kujtimin e krimit dhe nuk guxon me i xanë besë nderit dhe virtytit të asaj që kishte mkatnue. Por Zoti i mshirshëm hjedh mbas shpinës mkatetet e pendestarve të vërtetë. Ky âsht pra edhe kuptimi i fjalve që Engjulli i Zotit u drejtoi grave shêjte : « Shkoni e i thoni dishepujve të Tij e Pjetrit... »

Po pse kto fjalë : « Po shkon para jush në Galilé ? » Cilli âsht kuptimi i tyne ? Pse të tanë evangjelistat, pse vetë Shelbuesi lajmron se misteri i Rinjalljes së Tij ka me u pa në Galilé, sidomos atherë kur Shelbuesi iu duk grave shejte, apostujve të bashkuem dhe dy dishepujve që po shkojshin në Emaus, disa herë dhe në vende të ndryshme të Judesë ? Pa dyshim, ka nji mister në kyt ngjarje aq shumë herë të profetizueme dhe së fundmi të realizueme. Shpjegimin që nuk e gjejmë në tekst, ta kërkojmë në shpirt.

Tuej manifestue Rinjalljen në nji vend tjetër prej atij ku ishte kryqzue, Shelbuesi ndoshta don me na thanë se poshtnimi i Pasionit dhe lavdia e Rinjalljes duheshin me u shpallë në vende të ndryshme, sepse Ai duhej të kryqzohej në Judé dhe të adhurohej prej joçifutve. Kyt gjâ e thotë haptazi edhe sh'Pali kundër çifutve t'cillët i rezistojshin predikimit të tij : « Ju jeni të parët të cillve u duhej lajmrue fjala e Zotit, por meqë ju e refuzoni até dhe konsideroheni të padenjë për jeten e pasosun, atherë ne po shkojme drejt joçifutve sepse Zoti na ka urdhnue me bâ kshtû. » (Act. 13:46) Çifutnit pra duheshin me njoftë Kryqin e Shelbuesit, që për ta ishte nji skandal, dhe joçifutnit duheshin me njoftë lavdinë e Rinjalljes që i thirrte me u shelbue. Vetë emni Galilé, që don me thanë shpërngulje (emigrim), diftonte që Feja dhe Rinjallja e Shelbuesit kishin me kalue prej Judesë në vende të tjera, ashtû si ishte e shkrueme : « Mbretnija e Zotit do t'ju hiqet për me iu dhanë nji populli tjetër që ka me prodhue frytet prej saj. » (Sh'Mateu 21:43)

Për mâ tepër, mendoj se ky emen, Galilé nënkupton edhe ata që kalojnë prej fajit të mkatit në drejtsi e janë jashtzakonisht të përshatshëm me besue në Rinjalljen e Shelbuesit, sepse kërkush nuk njef mâ mirë të vërteten dhe virtytin e mistereve të JEZU-KRISHTIT sesa ai që u ka njoftë personalisht fuqinë dhe efikasitetin. Kjo provohet prej konvertimeve të admirueshme të ndonji shejti si shen Çiprijani, sh'Agustini e shumë të tjerë. Ata janë transformue aq shumë dhe janë zhdeshë aq shumë prej njirit të vjetër saqë kanë mujtë me thanë me Apostullin : « Ajo që ishte e vjetër ka kalue; tash gjithshka âsht bâ e ré. » Vetera transierunt, facta sunt omnia nova. (II Cor. 5:17). Drita, dashtnija, friga, besimi, jeta, dishirat, veprat, ndjenjat, emocionet, gzimet, gjithshka âsht e ré. Ata dojnë shka kanë urrejtë dhe urrejnë shka kishin ma parë si idhuj; dishirojnë até që i ikshin dhe i ikun asaj që e dishirojshin me pasion. Shpirtnorja dhe hyjnore që kishin neveri janë bâ gzimet e tyne. Ata i urdhnojnë pasioneve të cillat i kishin bâ skllevën dikur. S'fundmi, ata kryqzojnë, me veset dhe epshet, trupin që e ushqejshin në knaqsi dhe që ishte objekti i vetëm i kujdesit të tyne. Kur e shofim vedin kshtû të transformuem; kur kërkojmë në vetvedi njirin e vjetër pa mujtë me e gjetë; kur vërejmë me surprizë se ky njiri i vjetër ka dekë dhe se nji tjetër âsht ngritë në vendin e tij, a nuk kena me besue me lehtsi se Ai që ka mujtë me rinjallë nji shpirt ka mujtë me nxjerrë Trupin e Vet prej terrinës së vorrit ?

Në fakt sh'Pali, në letren e tij drejtue Efezianve, vërteton se nuk nevojitet ma pak fuqi me rinjallë shpirtnat sesa me rinjallë trupat : « Lus Zotin që t'ju ndriçojë sytë e shpirtit tuej për me ju bâ me pa se cilla âsht lavdia supreme e fuqisë që ushtron ndër né që besojmë, simbas efikasitetit të virtytit të Tij të gjithpushtetshëm, të cilen e ka bâ me u dukë në Personen e JEZU-KRISHTIT tuej E rinjallë prej të dekunve. » (Eph. 1:18 et seq.) Kshtû, me gjallnue me nji jetë të ré shpirtnat e dekun prej mkatit, duhet e njêjta fuqi që njallë trupat e dekun. Ata që kanë ba udhëtimin e Galilesë, pra që janë transformue në nji personë tjetër, shndrrue në nji krijesë të re, ata, të ndriçuem prej rinjalljes së tyne, përqafojnë lehtsisht misterin e Rinjalljes së Shelbuesit. Në të kundërt, ata që nuk janë nisë ende për Galilé, pra që nuk kanë kalue ende prej gjendjes së njirit të vjetër te nji jete e re e qiellore, kta, tuej mos pâ në vedi rinjalljen, kanë vshtirsi me besue Rinjalljen e Zotit JEZUS.

Egziston nji ndryshim i konsiderueshëm midis të kqijave të trupit dhe atyne të shpirit : na ndijmë kryesisht të kqijat e trupit kur i vuejmë ato dhe jo kur ato kanë kalue. « Kur nji grue âsht tuej lindë, ajo âsht në lotë sepse koha e saj ka adhë; por mbasi ka lindë nji djalë, ajo nuk i kujton mâ të kqijat e saja, por gzohet se ka prue në botë nji njiri. » (sh'Gjoni 16:21). Përkundrazi, na nuk i ndijmë të kqijat e shpirtit, pra mkatet që bajmë; e shka âsht mâ keq, na gzohena në to. Por ne ndijmë dhimbjen dhe pasojat shkatrrimtare kur nxirrena prej ktyne mkateve, prej mirsisë së Zotit, dhe kur shofim deformimin, prej dritës' Shpirtit hyjnor.

Si udhëtari që ecë në nji natë të errët afër nji gremine ose humnere të thellë e nuk e ven ré rrezikun e vendit ku po ecë, prej errësinës, por ban kujdes gjatë ditës kur përshkon të njêjten rrugë, tuej u habitë dhe frigue prej rrezikut të shmangun, në të njêjten mnyrë, edhe njiri që jeton në mkat, tuej kenë i rrethuem prej terrinave të mëdhaja, nuk e njef mizerjen dhe rrezikun ku âsht zhytë; por aj i njef ato kur terrinat e mkatit janë zhdukë dhe kur merr driten e hirit hyjnor; atherë ai shef kjartsisht madhsinë e të kqijave të tija të kalueme. Kushdo që âsht i rrânjosun në mkat i gjan nji qorrit që nuk shef asnjisend, nji të dekunit që nuk ndien asgjâ; për ma tepër, ai knaqet në kto mkate të cillat bahen për té shokë të kandshëm, natë e ditë. Luteni, bàjini presion sa të doni, vèjani para syve deformitetin e vesit, afrójani sa të doni nji pishtar para syve që të shohin, tërhjèkeni kyt të dekun sa të doni për me e njallë; gjithshka ka me kenë e kotë n'kjoft se Zoti nuk ka me ndërhye me gjithëpushtetshmëninë e Tij për me ia paraqitë driten e Vet ktij të verbuemit, për me ia kthye jeten ktij të dekunit. E menjiherë sapo të zgjohet e ndriçohet, atherë, s'fundmit, ai ka me e kuptue shëmtinën e mkatit, mjerimin e gjendjes së tij të mâparshme dhe tmerrin e terrinave ku ai ishte kenë i zhytun; atherë, tuej vlersue madhsinë e bamirsisë që i detyrohet mirsisë hyjnore ai gzohet dhe dridhet njikohsisht për arsye të shelbimit që ka gjetë dhe rrezikut që i ka pshtue.

I prekun thellë prej të tilla ndjenjash, i thirrun prej dekës në jetë, nëpërmjet ndihmes së Zotit, sh'Agustini buçiste i entuziazmuem : « Ju kam njoftë vonë, o Dritë e vërtetë, Ju kam njoftë shumë vonë. Para syve t'mij ishte shtri nji rê e trashë që më pengonte me pâ driten e të vërtetës. Ju kam njoftë shumë vonë, o e Vërtetë e vjetër, sepse isha i verbët, sepse e doja verbimin dhe ecsha prej errsinave në errsina. Por Ju, o Udhërrfyes hyjnor, me keni kërkue kur un nuk Ju kërkojsha; më keni thirrë kur un nuk Ju thirrsha; Ju keni thirrë mbi mue : U baftë drita në fundin e zemrës tande. E drita u krijue; E rêja e errët që me mbulonte sytë u shpërnda. Pashë kjartsinë Tuej dhe njofta terrinat që më kishin mbështjellë. U dridha dhe thashë : Mallkue, mallkue kjoshin terrinat ku isha i zhytun; mallkue kjoftë verbimi që më mshehte driten e Qiellit; mallkue kjoftë injoranca e kalueme që me pengonte me Ju njoftë, o Zot, Pishtari jem hynor. » (Medit.)

Deri ktû, vllâznit e mij, kena ekspozue Unjillin e ditës [së lavdishme të Pashkës]. Para se me përfundue, të kthehena edhe nji herë tek ajo që thamë në fillim të ktij shkrimi. N'kjoft se ju kujtohet, në parathanje kena thanë se shpresa jonë, shelbimi jonë dhe lumnia jonë rinjallen me JEZU-KRISHTIN. Sepse « Zoti na ka dhanë jetën tuej ia dhanë JEZU-KRISHTIT; jo vetëm që na ka njallë me JEZU-KRISHTIN, por Hyji na ka ulë bashkë me Té në Qiell. » (Ephes. 2:5-6) Në fakt, « aty ku âsht trupi, atje kanë me u mbledhë edhe krahët » (sh'Luka 17:37); atje ku âsht kryet, atje kanë me u vendosë edhe pjesët e trupit.

Nuk ka shkrim që mundet me shprehë se sa inkurajon shpresa e madhe e rinjalljes së bekueme të drejtët në të tana veprat e virtyteve dhe se sa i nep ajo ngushllim e durim në vështirsi. Mundem me citue shumë shembuj por po flas vetëm për shembullin e Jobit. Çka e ngushlloi në mes të dhimbave mâ të tmerrshme trupore njirin shejt të ulun mbi pleh veçse po kjo shpresë e po ky besim ? Në fakt, Jobi përshkruen dhe celebron misterin e rinjalljes me disa terma të mrekullueshme e të pakrahasueshme. Ai thotë : « Kush ka me bâ të mujtun që fjalët e mija të shkruhen ? E kush ka me mujtë me i ruejtë në nji libër ? E me i gdhendë përjetsisht mbi gur me nji daltë çelikut e me plumb ? » Quis mihi tribuat, ut scribantur sermones mei ? Quis mihi det, ut exarentur in libro stylo ferreo, aut plumbi lamina, vel certe sculpantur in silice ? (Job 19:23 et seq.)

Çfarë hymjet madhështore ! Kush ka konceptue ndonjiherë në shpirtin e tij nji mendim që dishiron me kaq zell me ia transmetue brezave të ardhshëm ne shkronja të pashlyeshme ? I paknaqun së shprehunit dishiren e tij me kyt përsëritje energjike «  Kush ka me bâ të mujtun ? Kush ka me mujtë me i ruejtë ? » Jobi kërkon nji daltë çeliku, nji dërrasë plumbit ose memerit në mnyrë që mendimi i tij të rrijnë i gdhendun përjetsisht në memorjen e njerzve. Cili âsht pra, i njiri shejt, misteri që ju doni me ia besue kshtû brezave të ardhshëm ? Mos âsht gjetja e nji thesari të groposun në nji vend të mshehun të tokës ? Apo mos âsht nji prej atyne sendeve që e kanë ndryshue aq shumë shpirtin njerzor ? Sigurisht që bahet fjalë për nji thesar të pakrahasueshëm. Çka âsht pra ? Nji gjâ për të cilen nuk të shkon mendja kollaj por që âsht shumë bamirse dhe shelbuese për të tanë njerzit : « E di, thotë Jobi, se Shelbuesi jem jeton dhe se në fundin e botës ka me më rinjallë prej pluhunit. E kur kto gjymtyrë kanë me u veshë me lëkuren teme, atherë në vetë trupin tem do të shof Zotin tem. Kam me E pa vetë me sytë e mi dhe nuk ka me kenë nji tjetër që ka me E pa në vendin tem. Kjo shpresë pushon në zemren teme. » (Job. 19:25 et seq.)

O fjalë mâ të âmbla se mjalta ! O besim i paimagjinueshëm qysh para shpalljes së ligjit dhe të Unjillit ! O mister i ri që deri atherë nuk i ishte zbulue kshtu botës ! E prej frigës se ndoshta dikush, i habitun prej ksaj të reje, nuk do të kuptonte, shifni në kalimin e maparshëm se sa herë e përsëritë të njejtin mendim me fjalë të tjera. A mund te thohej në nji mnyrë mâ të kjartë dhe ma kuptimplote ?

Kush ju ka msue, o njiri i shejtë, para ligjit, kyt dogmë që Saduçenët [sekt çifut që mohonte rinjalljen e të dekunve] nuk njoftën as nën ligj ? Më thuej, në cillen Athinë, në cillen akademi keni shkue me e msue kyt doktrinë, e cilla u përbuz dhe u tall në Athinë ku sh'Pali e msoi publikisht ? Kjo doktrinë mohohet prej tanë filozofisë që pretendon se shka ka mbarue nuk mundet me rigjetë jetë. - Nuk janë, do të përgjigjet ai, as akademitë, as shqisat, as arsyeja, asnji msim njerzuer që m'kanë dhanë kyt shkencë por vetë feja që Hyji ka ngulë në shpirtin tem.

Kjo fé e kjo shpresë ngushllojshin aq shumë njirin e shejtë në mesin e tana të kqijave saqë, i shtypun prej peshës së shumë gjâmave, ai nuk foli asnji fjalë fyese kundër Providencës hyjnore. Ky njiri, mâ i pasuni dhe mâ i fuqishmi i Lindjes, pau vetë shkatrrimin e thesareve dhe kopeve të tija dhe, çka âsht mâ e dhimbshme, vdekjen e tanë fmijve të tij; s'fundmi, i mbuluem me plagë dhe i grryem prej krymbave, ishte ulë mbi nji grumbull plehut dhe, me nji copë xhamit, hiqte qelbin që rrjedhte prej plagve të tija. Due me ju pvet,o njiri i shejtë, çfarë ngushllimit ju ka mbetë në mesin e tana ktyne mjerimeve që ju kanë sulmue, në mesin e krymbave që po ju brejnë, në mesin e mendimeve që po ju shkyjnë zemren e po ju vrasin gjumin ? Po, po ju pves, si jeni tuej e ngushllue vedin ? Si vazhdoni me e ruejtë prapë fenë tuej të vjetër dhe dashtninë tuej për Zotin, mbas ksaj prove të randë që po hjek pafajsia juej ?

Ai ka me m'u përgjigjë, vllâznit e mij, ashtu si e ndigjuet mâ parë : « Besoj se Shelbuesi jem jeton; në fundin e kohnave, Ai ka me më rinjallë... » Qé shpresa që mban shpirtin tem t'këputun, shpresa që zbutë ashpërsinë e dhimbave të mija. Tuej pritë të mirat e ardhshme, duroj me lehtsi peshen e të kqijave prezente. Po, kjo shpresë me ngushllon në mesin e tanave të kqijave të mija; e ruaj até jo në arshivat e mija apo në ndonji kasafortë por në zemren teme, në mnyrë që të gjallnojë dhe të nxejë shpiritin tem. Po, kjo shpresë e ka fronin në gjinin tem sepse aty ku âsht plaga aty vej edhe ilaçin.

Ju e shifni pra, vllâznit e mij, vetëm me anen e nji shembulli, se sa besimi në rinjallje âsht nji lehtsues i fuqishëm në të kqijat tona. Kshtu Plutarku dënon me të drejtë Epikurin, i cilli tuej vue të miren supreme në knaqsitë e shqisave, ia hjekte njirit shpresen e pavdekshmënisë, që âsht në kyt jetë ngushllimi suprem i të drejtit dhe streha mâ e sigurtë në të tana vuejtjet. Tuej zhdukë kyt shpresë, në nji mnyrë të çmendun, ai zhdukte prej jetës burimin e knaqsisë së vërtetë dhe të qëndrueshme.

Ky besim na nxit me fitue virtytet dhe me ngushllue vuejtjet. Kshtu edhe Apostulli, mbasi vërteton misterin e Rinjalljes me anen e shumë argumenteve të fuqishme i nxit me kto fjalë besimtarët në tana veprat e devoçmënisë dhe drejtsisë : « Kshtu pra, vllâznit e mij, qindroni të fortë e të patundun, tuej punue gjithmonë e mâ shumë në vepren e Hyjit, tuej ditë se puna juej nuk ka me ndejë pa u shpërblye në Zotin. » (I Cor. 15:58). Përkundrazi, n'kjoft se kjo shpresë do t'u hiqej njerzve, atherë do të rezultonte ajo për të cillen flet Apostulli në të njejten letër : « N'kjoft se në Efezë kam luftue, aq sa âsht e mujtun pë njirin, kundër bishave të egra, çfarë të miret do të nxjerrsha n'kjoft se të dekunit nuk njallen ? Të hajmë e të pijmë se nesër kena me dekë. » (Ibid. 32). Ai thotë prapë : « Po të kishim shpresë në JEZU-KRISHTIN vetëm për kyt jetë, na do të ishim mâ të mjerët e tanë njerzve. » (Ibid. 19). Mbi kté, sh'Krizostomi shkruen : « Në çdo punë e vepër, âsht shpresa e të ardhmes që nep forcen e veprimit. Në fakt, kushdo që mbjedh, mbjedh për me korrë [mos me u hjedhë fara nën dhé, nuk del filizi i ri]; kush lufton, lufton për me fitue. » (Super Matth. 21). E n'nji vend tjetër : « Hiqni shpresen e rinjalljes dhe ju hiqni çdo ndenjë besimit. »

T'shtyem prej nji shprese kaq të madhe, t'ngasim pra me gazmend, vllâznit e mij, drejt qellimit që i kena vue vedit : lumnisë së përjetshme. Mos të hupim rastin e tashëm që nuk ka me na ardhë kurrë mâ mbas ksaj jetet, e mos të frigohena prej ndonji pune që ka me u pague me nji shprëblim të përjetshëm, sepse « vuejtjet e jetës së tashme nuk munden me u krahasue me lavdinë që ka me shkëlqye nji ditë në né. » (Rom. 8:18). KRISHTI JEZUS na e dhaftë kyt lavdi, Ai që me ATIN dhe SHPIRTIN-SHEJT mbretnon në shekuj të shekujve. Amen.

Shpjegimi i Pasionit të Zotit tonë JEZU-KRISHTIT simbas sh'Mateut

përkthye prej I.S.

http://nenaekeshillittemire.blogspot.com/

Sh'Françesku i Asizit, nji prej shejtënve mâ të mëdhaj të Kishës Katolike

që ka pasë nji devocjon të jashtzakonshëm për vuejtjet e KRISHTIT ZOT.

Ngjarjet para Pasionit

     Kur evangjelistat flasin për « diten e parë të Azimeve », ata flasin për të Enjten mbrama, që don me thanë, simbas hebrejve, fillimin e të Premtes. Të Enjten sh'Pjetri dhe sh'Gjoni u dërguen prej Shëlbuesit me përgaditë sallen e Cenaklit, në katin e sipërm të nji shpije (Aktet e Apos. 1:13). Kur pat râ nata (sh'Marku 14:17), pra gjatë vigjiljes së parë të natës që zgjat deri në oren 9 të darkës, JEZUSI erdhi me dishepujt dhe u ulën rreth nji tavoline mbi disa jestekë pak të ngritun mbi tokë, tuej u mbështetë mbi krahun e majtë, simbas traditës orientale. Sh'Gjoni, që isht ulë në të djathten e KRISHTIT ZOT, mujti lehtsisht me e mbështetë kryet mbi gjoksin e Shelbuesit. Gjatë ksaj darke, JEZUSI mori nji prej bukve të mëdha pa tharm, të gjanë rreth 20 cm dhe shumë të hollë, dhe e shndrroi në Trupin e Tij, tuej thanë nji lutje eukaristike ose nji akt falenderimit, ashtû si bante ati i familjes i cilli, përpara se ma hangër qingjin e Pashkës, falenderonte Zotin që kishte çlirue Izraelin prej robnijet. Mandej, mbasi kishin hangër darken, ndërkohë që duhej pi edhe nji gotë, simbas ritit mozaik, KRISHTI e shndrroi até në Gjakun e Tij. Për kyt gjâ, Shelbuesi përdori fjalët me anën e të cillave Moisi kishte vulosë Beslidhjen e Vjetër në gjakun e krijesave [kafshëve] : « Ky âsht gjaku i Beslidhjes që Zoti e ka bâ për jue » (Eksodi 24:8) JEZUSI i shtoi dy fjalë : « Ky âsht Gjaku em... i Beslidhjes së Ré ». Në lidhje me Pashken hebreje, qendra e tanë jetës fetare të çifutve, ligjvênsi i Izraelit pat thanë : « Keni me e kujtue kyt ditë dhe keni me e celebrue brez mbas brezit, si nji festë të përhershme » (Ibid. 12:14). Shelbuesi urdhnoi gjithashtu apostujt , « dhe të tanë meshtarve e ardhshëm », shton Konçili i Trentës, me e konsakrue buken dhe vênen « në kujtimin e Tij » (sh'Luka 2:19). Qingji i sakrifikuem qysh mâ shumë se 1500 vjet prej bijve të Izraelit zëvendsohet prej Qingjit të Zotit qe ne do të sakrifikojmë deri në fundin e shekujve dhe Mesha, që âsht Sakrifica e Kalvarit, bahet qendra fetare e të tanë popullit Kristjan.

Gjetsemani

     Fjalët e JEZUSIT mbas Darkës janë nji fjalim sublim që âsht Beslidhja e Tij e dashtnisë. Mbasi doli prej Cenaklit, Shelbuesi kaloi deren e murit të qytetit, e cila gjindej jo larg pishinës së Siloesë, dhe iu ngjit luginës së Cedronit, përgjatë lagjes së Ofelit, për me shkue në kopshtin e Gjetsemanit, rranzë malit të Ullijve. Tre apostujt dishmitarë të Transfigurimit kjenë prezent gjatë agonisë së KRISHTIT, e përsëritun tri herë. Juda, i cilli kishte shitë Zotin e tij për 30 denarë, erdhi me shefin e nji trupe ushtarësh romakë s'bashkut me roje të Tempullit të dërguem prej Sanhedrinit (Gjyqit suprem hebraik). Mbas kapjes së JEZUSIT, ata hyne në Jeruzalem tuej iu njitë të përpjetave veri-lindore të qytetit dhe shkuen në pallatin e priftnijve të mëdhaj [priftnijve shefa].

Gjyqi fetar para Anës dhe Kaifës

     Proçesi gjyqsor fetar, mbasi ishin autoritetet fetare çifute ata që do të pvetshin JEZUSIN, do të informohej mbi shprehjen e përdorun prej JEZUSIT kur kishte thanë se âsht Biri i Zotit. Sanhedrini përbahej prej 70 vetve në krye të të cillit gjindeshin princat e priftnijve dhe shefi i tyne suprem, Prifti i madh. Ana kishte mujtë me e sigurue titullin e priftit të madh për 5 fmijet e tij dhe, në vjetin e dekës së Zotit tonë JEZU-KRISHTIT, për dhandrin e tij, Kaifen. Të pabesë ndaj misionit të tyne, përfaqsuesit zyrtarë të fesë hebraike pritshin për Mesi nji mbret luftarak që do ti lironte me armë prej zgjedhës romake. JEZUSI u çue në fillim te Ana, vjehrri i Priftit të Madh. Tuej mos kênë mâ pontif, ai ishte i paaftë me gjykue KRISHTIN, të Cillin e çoi te dhandri i tij, Kaifa. Ai e priti JEZUSIN në nji pjesë tjetër të pallatit, i ulun kambkryq, simbas zakonit, mbi nji platformë pak të ngritun. Rreth tij, në formë gjysrrethore, mbi disa jestekë, për tokë, ishin të ulun priftnijt e tjerë. Kjo proçedure gjyqsore ishte ilegale sepse duhej bâ diten dhe në prezencen e dishmitarve. Ndërkohë, ora ishte rreth 2 e mesnatës dhe u gjetën dishmitarë të rremë. Jozef Kaifa, atherë, i mbushun me inat, e ven JEZUSIN në bé me i thanë solemnisht n'kjoft se Ai âsht Biri i Zotit. Kjo pyetje ishte kundër ligjit mozaik që në kyt rast anullonte dishminë e të akuzuemit. JEZUSI që prite kyt rast për me folë, pohon zyrtarisht Hyjninë e Tij përpara autoriteteve fetare hebraike të mbledhuna në kshill suprem. Si rrjedhojë, tuej e akuzue për blasfemi,E dënojnë të dênjë për vdekje. KRISHTI Zot pranon dënimin sepse pikërisht tuej kênë Biri i Zotit, Ai mundet me i dhanë nji vlerë të pafundme sakrificës që ka me i ofrue Hyjit, Atit të Tij, për njerzit, vllâznit e Tij.

Shërbtorët e priftnijve – Sh'Pjetri – Juda

     Për pjesen e mbetun të natës, Shelbuesi lêhet në duert e shërbtorve të priftnijve të cillët E mbulojnë me tallje e turtura. Gjatë ksaj nate, sh'Pjetri që e kishte ndjekë JEZUSIN prej arg, me ndihmen e sh'Gjon Evangjelistit, mujti me hi në oborrin e pallatit të priftnijve të mëdhaj, ku mohoi tri herë Shelbuesin e tij. Mbas kndimit të dytë të gjelit, ai doli prej pallatit dhe « kjau me zâ të naltë, me dënesa », shpjegon teksti grek. Kah mjesi, Sanhedrini u mbodh prapë për me i dhanë vendimit të tij, që duhej marrë diten, nji pamje legale. JEZUSI u nxorr prapë para kshillit dhe kur Ai deklaroi publikisht se âsht Biri i Zotit u dënue edhe njiherë. Atherë Juda kuptoi tanë madhsinë e krimit të tij. I brejtun prej ndërgjegjes, ai shkoi me takue kshillin e priftnijve që ishte prapë i mbledhun për me u thanë se « kishte mkatnue tuej dorzue Gjakun e të Drejtit ». I mbytun prej dishprimit, tradhtari hodhi në Tempull monedhat e sermit që kishte marrë dhe tuej zbritë drejt pishinës së Siloesë u fut në gryken e thellë ku rrjedh prroni i Hinomit. Në kyt vend i quejtun Gjehenë (Ge-Hinnom), « ai vari vedin » (Sh'Mateu 7:5). E « kur litari u kput, ai ra me krye poshtë, u ça dhe i dolen zorrët jashtë » (A.A.I, 18)

Proçesi civil para Pilatit

     Vetëm Rroma, që sundonte n'at kohë Palestinën, kishte të drejten e gjykimit me vdekje. Duhej me iu drejtue prokurorit romak dhe kshtû çuen JEZUSIN te gjykata e Poncit Pilat në fortesën Antonia ku çifutnit nuk hyne sepse shpia e nji pagani do ti njolloste zyrtarisht në festen e Pashkës. Para ktij gjyqi civil duhej nji krim i nji natyre politike. Mesia, për çifutët, duhej të ishte nji monark toksuer. E akuzuen atherë JEZUSIN, që quhej Mesia, si nji Mbret konkurrues i Çezarit. Në kyt terren të ri, u përsërit e njêjta ngjarje si naten e maparshme : e njêjta heshtje e KRISHTIT ZOT para dishmitarve të rremë; i njêjti afirmim zyrtar i Mbretnisë së Tij shpirtnore para botës pagane, e cilla përfaqsohej kyt herë prej atyne që mbajshin frenat e perandorisë botnore; të njêjtat trajtime të dhunshme, kyt herë prej ushtarve romakë. Por JEZUSI, që në fakt drejtonte ngjarjet, deshti me u dënue vetëm si Biri i Zotit dhe Mbreti i shpirtnavet. Ai e riktheu çâshtjen në terrenin fetar tuej thanë : « Mbretnija eme nuk âsht e ksaj bote ». Për rrjedhojë, çâshtja delte jashtë kompetencave të Pilatit, i cilli E deklaroi krejtsisht të pafajshëm. Çifutnit atherë përdoren kërcënimet. Pilati, shumë frikacak me ushtrue autoritetin e tij mbi nji turmë që do të hakmerrej tuej e akuzue para Çezarit, kërkoi me ruejtë interesat personale, megjithë protestat e nji ndërgjegjeje pagane supersticioze që frigohej prej ndëshkimit të « zotnave ».

Herodi – Pilati - Barabas – Rrahja me kamxhik

     Mbasi msoi se JEZUSI, për sa i përket Natyrës Njerzore, ishte prej Galilesë, Pilati përfitoi me E nisë për gjykim te Herodi. Ky tetrark ishte i biri i Herodit të Madh që urdhnoi masakren e fmijve të pâfajshëm kur mbretnit prej Lindjes lajmnuen se « Mbreti i hebrejve » sapo kishte lindë. I turpnuem prej heshtjes së JEZUSIT, ai, nga ana e tij, i turpnoi çifutnit tuej veshë JEZUSIN me petkun e bardhë të kandidatve për mbret, titull që çifutnit ia mohojshin KRISHTIT ZOT. Së dyti, Pilati përpiqet me dalë prej situatës së vshtirë tuej vue në nji rang nji vrasës si Barabas me KRISHTIN ZOT; por edhe kjo nuk pati sukses. Së treti, Pilati përdor rrahjen me kamxhik tuej shpresue me prekë çifutnit dhe me E lanë mandej JEZUSIN të lirë. Kjo turturë e turpshme rezervohej për skllevnit. Viktimës së zhdeshun i lidheshin duert te unaza e nji kolone të ultë. Egzekutuesi i pajisun me nji kamxhik me rrypa elastike, të cillat përfundojshin me koca apo gjyle të vogla plumbit, rrahte me nji ngadalsi të kalkulueme shpinen e përkulun dhe të tendosun të viktimës. Rrypat tuej u përkulë me elasticitet rreth trupit grryjshin shpatullat dhe gjoksin tuej lanë brazda të thella, prej ku rridhte gjaku e prej ku shkëputeshin copa mishit. JEZUSI âsht paraqitë në kyt gjendje para turmës, i veshun me nji pekt të kuq, me kunoren e Tij dhe skeptrin prej kallamit. Çifutnit kuptuen krejt ironinë e ksaj skene. A do të guxojshin me pâ prapë te ky Mbret konkurruesin e Çezarit ?

Dënimi i JEZUSIT

     Çifutnit atherë hidhen me përbuzje mbi titullin e Tij të Birit të Zotit, që do të ishte edhe arsyeja e vdekjes së Shelbuesit. Pilati, me qetsue vedin, mendon me gjetë nji rrugdalje të fundit, tuej kujtue thirrjet e çitutve kundër tij : « Kena me të paditë te Çezari ». Nëpërmjet aktit simbolik të lamjes së duerve, ai u difton çifutve se para gjyqit të tij, JEZUSI âsht i pafajshëm dhe Ia dorzon atyne vetëm se kta pretendojshin se ligjet hebraike e dënojshin KRISHTIN ZOT. Kyt gjâ Pilati ka me e pohue deri në momentin e fundit, tuej varë mbi Kryq nji pllakë drunit, që diftonte simbas zakonit arsyen e dënimit. Mbi pllakë, në hebraisht, greqisht e latinisht shkruheshin kto fjalë : « JEZUSI i Nazaretit, Mbreti i çifutve ». Pilati, prej frigës, âsht fajtor për kyt vrasje, kurse çifutnit, prej urrejtjes së tyne kundër Birit të Zotit, janë fajtorë të vrasjes së Zotit (Deicida) (lat).

Udha e Krygjës – Kryqzimi – Agonia

     Rreth orës 11 të mjesit, JEZUSI la gjyqin e Pilatit. Rruga e dhimbshme e krygjës filloi prej rrugës që zbret në luginën e Tiropeonit (Tyropoeon) dhe që ngjitet drejt lindjes, nëpërmjet nji të përpjete, deri te dyert e qytetit. Atje, jashtë mureve, në malin e Golgotës kryheshin egzekutimet. Në mesin e nji nate të thellë, që zgjati prej mesditës deri në 3 mbasdite e që u vërejt në të tanë perandorinë romake, JEZUSI vuejti turturen e fundit. Vdekja e krygjës ishte vuejtja mâ mizore dhe mâ e tmerrshme sepse viktima, pa mujtë me lëvizë, duhej me mbajtë, për disa orë, peshen e trupit mbi krahët e shtrimë. Prej tensionit të tmerrshëm, gjaku i viktimës bllokohej në fytyrë dhe në gjoks dhe provokonte nji dhimbje të patolerueshme që karakterizohej veçanarisht prej nji etjeje përvëluese. Me dekë i kryqzuem ishte me dekë vetëm prej dhimbjes në agoninë mâ të tmerrshme të mundshme. Kah mbramja, i theheshin kambët viktimës me përshpejtue vdekjen.

Vdekja e JEZUSIT – Varrimi i Tij

     Atherë erdhi momenti deçiziv që do të shënonte për njerzimin mbarë oren e tij të shëlbimit. JEZUSI ka me vulosë me Gjakun e Tij tana aktet e jetës së Tij n'mnyrë që ata të jenë akte shelbuese. E për me diftue se jo prej detyrimit por prej dashtnisë për Atin e Tij e për të tanë njerzit që Shelbuesi lejoi vdekjen me iu afrue dhe me bâ punen e vet, JEZUSI lëshoi nji britmë të madhe dhe dhâ Shpirtin në duert e Atit të gjithpushtetshëm. Shelbuesi jonë hyjnor ka vdekë. Me Virgjinën MARI, Nânen e Tij e Nânen tonë, dhe sh'Gjon Evangjelistin të qëndrojmë te kambët e Krygjës dhe, si disa çifutë që u konvertuen në kyt moment, ti bijmë edhe na gjoksit në shêj pendeset, sepse Biri i Zotit i ofroi Jeten e Vet Hyjit për me shlye mkatet tona.

Sakrifica pafundsisht shêjte u ofrue rreth orës 3 mbasdite. Rreth orës 5 të mbramjes, JEZUSI u lirue prej Krygjës dhe u vorros me ngut sepse në oren 6 të mbramjes fillonte Sabati që, në at vjet, ishte nji Sabat fort zyrtar (Sh'Gjoni 19:31) Ai përputhej në fakt me 25 Nisanin, diten mâ të rândsishme të festës së Pashkës. Ky Sabat simbolizon në mnyrë perfekte pushimin në të cilin ka hye përgjithmonë JEZUSI. Çifutnit nuk kishin vorreza. Ata përgaditshin nji vorr në pronën e tyne, shpesh në dy anët e rrugve kryesore. Jozefi, që ishte prej Arimatijet, qytet në Judé, vuni JEZUSIN në vorrin që ai kishte përgaditë për vedi e që ndodhej në nji kopsht afër vendit ku vdiq Shelbuesi. Nikodemi kishte prue rreth 32 kg parfum për me krye provizorisht ceremonitë e varrimit simbas zakonit hebraik. Mandej e mbyllen vorrin me nji gur të madh, në formë e gurit të mullinit që lëvizej me shumë vështirsi. Gratë shejte u kthyen atherë në qytet me ble erëza me qëllimin me E varros JEZUSIN si duhet, mbas pushimit të Sabatit. Të nesërmen ose të Shtunden çifutët vulosën vorrin dhe vunë roje.

N'kto ditë të bekueme të thojmë edhe na me JEZUSIN lutjen e Kungimit :

« Ati em, n'kjoft se kjo Kupë nuk mund të kalojë pa e pi, u baftë Vullnesa Juej ».

Sermon për të Dielen e dytë të Krezhmes

prej Doktorit të famshëm të Kishes Katolike 

sh'Alfons-MARIA i Liguorit

përkthyem prej I.S.

Mbi Parrizin

« Zot, âsht mirë për ne me kênë ktû » (sh'Mateu 17:4)

     Në Unjillin e ditës së sotme lexojmë se, tuej dashtë me i dhanë dishepujve të Tij nji rreze të lumnisë se Parrizit për me i inkurajue ata me punue për nderin hynor, Shëlbuesi u shndrrue dhe i lejoi ata me pâ ndriçimin e Ftyrës së Tij. I egzaltuem me gzim e knaqsí, sh'Pjerti shpërtheu : « Zot, âsht mirë për ne me kênë ktû. » Zot, na lejoni me ndejë ktû e mos të ikim mâ kurrë prej ktij vendit sepse pamja e bukurisë Tuej na ngushllon mâ tepër se tâna knaqsitë e botës. Vllâzën, t'punojmë gjatë viteve që na mbesin n'kyt jetë për me fitue Parrizin, i cilli âsht nji e mirë aq e madhe sa që JEZU-KRISHTI ka sakrifikue jetën e Tij në Kryq për me na e blé até. Të jeni të sigurtë se mundimi mâ i madh i të mallkuemve në Ferr vjen prej mendimit që ata kanë hupë Parrzin për fajin e tyne. Bekimet, knaqsitë, gzimet dhe âmblësia e Parrizit munden me u fitue por vetëm shpirtnat e të bekuemve, që i gzojnë ata, munden me i përshkrue e kuptue. Por t'përpiqena tashti, me ndihmen e Shkrimeve Shejte, me i shpjegue me aq pak sa mundet me u folë për ta.

1. Simbas Apostullit [sh'Palit] asnji njiri n'kyt botë nuk mundet me kuptue bekimet e pafundme që Zoti ka përgaditë për shpirtnat që E dojnë. « Syni nuk ka pâ, veshi nuk ka ndie e zemra e njirit nuk ka kuptue çfarë gjanash i Madhi Zot ka përgaditë për ata që E dojnë. » (1 Kor. 2:9) Në kyt jetë, na nuk mundena me imagjinue knaqsi të tjera përveç atyne të shqisave. Ndoshta mendojmë se bukuria e Qiejve i gjason nji lëndine të madhe të mbulueme me jeshildhekun e pranverës, e ndërthurun me pemë të lulzueme dhe e mbushun me zogj që fluturojnë dhe kndojnë në të tana anët; ose ndoshta e përftyrojmë Parrizin si nji kopsht të bukur të mbushun me fruta dhe lule e të rrethuem me burime ujit që rrjedhin pa pushue. « Oh! Çfarë Parrizit » me kundendue ? at lëndinë ose at kopsht! Por oh! Sa mâ të mëdhaja janë bukuritë e Qiejve! Tuej folë për Parrizin, sh'Bernardi thotë : « O njiri, n'kjoft se dishiron me kuptue bekimet e Qiejve, dije se n'at vend të lumtun nuk ka asgjâ të pakandshme dhe ka gjithshka që ti dishiron. « Nihil est quod nolis, totum est quod velis. » Edhe pse ktu mbi tokë ka disa gjana të kândshme për shqisat, sa shumë gjana tjera veçse na mundojnë ? N'kjoft se drita e ditës âsht e pëlqyeshme, errsina e natës âsht e pakandshme; n'kjoft se pranvera dhe vjeshta janë të gëzueshme, i ftofti i dimnit dhe nxehtsia e verës janë të mundimshme. Për ma tepër, na duhet me durue dhimbat e sëmundjes, persekutimin e njerzve dhe vshtirsitë e vorfnisë; na duhet me përballue problemet e mbrendshme morale, frigët, tundimet e djallit, dyshimet e ndërgjegjes dhe pasigurinë e shëlbimit të përjetshëm.

2. Por mbas hymjes në Parriz, të bekuemit nuk kanë me pasë mâ mundime. « Hyji ka me u fshí çdo lot prej syve të tyne. » Zoti ka me u fshí lotët e derdhun gjatë jetës toksore. « Dhe deka nuk ka me kênë mâ, as zija e mortit, as gjamat e as dhimbat, sepse gjanat e mâparshme do të kenë kalue. Dhe Ai që ishte i ulun mbi fron tha : « Shifni, po i baj tana gjanat të reja. » (Apokalipsi 21:4-5) Në Parriz, deka dhe friga e dekës nuk kanë me egzistrue mâ; në at vend të lumnisë nuk ka as vuejtje, as dhimbje, as vorfní, as vshtirsina, as ndryshimet e ditës dhe të natës, të ftofit dhe të nxehtit. Në até mbretní, ka nji ditë të vazhdueshme, gjithmonë të bukur, nji pranverë të vazhdueshme, gjithmonë të lulëzueshme. Në Parriz nuk ka as persekucione e as anmiqsina, sepse të tanë duejnë njêni-tjetrin me dashamirsí dhe sejcili gëzohet për lumninë e tjetrit si me kênë e vetja. Nuk egziston ma friga e hupjes së përjetshme sepse shpirti i siguruem në hir nuk ka me mujtë mâ as me mkatnue e as me hupë Zotin.

3. « Totum est quod velis. » Në Parriz mundesh me gjetë gjithshka që dishiron. « Shifni, po i baj të tana gjanat të reja. Atje çdo gja âsht e re; bukuri të reja, knaqsi të reja, gzime të reja. Atje të gjitha dishirat tona kanë me u plotsue. Të pamit ka me u ngí tuej pa bukurinë e atij qyteti. Sa e kandshme me pa nji qytet ku rrugët janë prej kristalit, shpitë, prej argjendit, dritaret, prej arit dhe gjithshka ka me kênë e zbukurueme me lulet ma të bukura ! Por, oh! Sa herë ma i bukur ka me kênë qyteti i Parrizit ! Bukuria e ktij vendi ka me u rritë prej bukurisë se qytetarve të tij të cilët janë të tanë të veshun me tesha mbretnore sepse, simbas sh'Agustinit, ata janë të tanë mbretën. « Quot cives, tot reges. » Çfarë knaqsijet do të jetë me pa Virgjinen MARI, Mbretneshen e Parrizit, që ka me u dukë ma e bukur se tanë qytetarët e tjerë të Parrizit! Por çfarë knaqsijet ka ma kenë me pa bukurinë e JEZU-KRISHTIT! Shêjtja Tereze pâ nji ditë njênën prej duerve të JEZU-KRISHTIT dhe mbeti e habitun prej bukurisë. Të nuhatuni ka me u ngí me aroma, por me aromat e Parrizit. Të ndigjuemit ka me u ngí me harmoninë e tingujve qiellorë. Sh'Françesku ndigjoi nji herë për nji moment nji engjëll tuej lujtë në violinë dhe për pak vdiq prej knaqsisë. Çfarë knqsijet ka me kenë me ndigjue shêjtnit dhe engjujt tuej kndue lavdet hyjnore! « Ata kanë me Ju lëvdue për jetë të jetve. » (Psalmi LXXXIII:5) Çfarë ka me kenë me ndigjue Virgjinen MARI tuej levdue Zotin! Sh'Françesku i Sales thotë se ashtu si kanga e bilbilit në pyll ia kalon kangës së tanë zogjve të tjerë ashtu edhe zani i Nânës së Zotit asht shumë herë ma superior se ai i tanë shejtënve të tjerë. Me nji fjalë, në Parriz janë të tana knaqsitë që njiri dishiron.

4. Por knaqsitë për të cilat folëm janë vetëm bekimet mâ të vogla të Parrizit. Lavdia e Parrizit konsiston me pa Hyjin ballë për ballë. « Totum quod expectamus, » thotë sh'Agustini, « duae syllabae sunt, Deus. » Shpërblimi që Zoti na premton nuk konsiston tânsisht në bukurinë, harmoninë dhe avantazhet e tjera të qytetit të Parrizit. Vetë i Madhi Zot, të Cilin shejtnit munden me E pâ, âsht, simbas premtimeve të Abrahamit, shpërblimi kryesuer i të drejtëve në Qiell. « Un jam shpërblimi yt jashtzakonisht i madh. » (Gen. XV:1) Sh'Agustini pohon se sikur i Madhi Zot t'u diftonte Ftyren e Tij të mallkuemve « Ferri do të shndrrohej menjiherë në nji Parriz knaqsish. » (Lib. De trip. Habit., tom. 9.) Dhe ai shton tuej thanë se n'kjoft se shpirti i nji të dekunit do të kishte mundsinë e zgjedhjes midis vizionit të Zotit por tuej durue vuejtjet e Ferrit dhe lirimit prej ktyne vuejtjeve infernale por tuej hupë vizionin e Zotit, « shpirti do të preferonte me pâ Zotin dhe me vuejtë torturat e Ferrit. »

5. Knaqsitë e shpirtit tejkalojnë pafundsisht të tana gzimet e shqisave. Edhe n'kyt jetë, Dashtnija Hyjnore shtjen n'shpirt aq âmbëlsi, kur Zoti komunikon me shpirtin, saqë trupi ngrihet prej tokës. Sh'Pjetër Alkantara, nji herë râ n'nji ekstazë dashtnijet aq të fortë saqë, tuej rrokë nji pemë, u ngrit n'ajër dhe mori edhe pemen me vedi, tuej e zhgulë prej rrânjësh. Aq e madhe âsht âmbëlsija e Dashtnisë Hyjnore, saqë shêjtnit martirë në mes të torturave të tyne nuk ndijshin asnji dhimbje, përkundrazi ishin të mbushun me gzim. Prandej, sh'Agustini thotë se kur sh'Lorenci u pat vue mbi nji skarë (shtrat hekurit) të skuqun prej zjermit, ngrohtsija e Dashtnisë Hyjnore e bani të pandijshëm karshi nxehtsisë djegsë te zjermit që skuqte skaren. « Hoc igne incensus non sentit incendium. » Edhe mkatnorve, që bajnë pendesë për mkatet e tyne, Zoti u nep ngushëllime që i kalojnë të tana knaqsitë toksore. Prandej sh'Bernardi thotë : « N'kjoft se âsht kaq e âmbël me kja për Jue, si ka me kênë me u gzue n'Jue ! »

6. Sa e madhe âsht âmbëlsija që nji shpirt ndien kur, në kohen e lutjes, Hyji, me anen e nji rrezeje të Dritës së Tij, i difton shpirtit mirsinë dhe mshirën e Tij për té dhe veçanarisht dashtninë që JEZU-KRISHTI i ka diftue në Pasionin e Tij ! Shpirti ndien zemren e tij tuej u shkrie dhe si me kênë tuej u shpërbâ prej dashtnisë. Por në kyt jetë ne nuk e shofim Zotin ashtû siç âsht : ne E shofim si me kênë në errsinë. « Tashti na shofim nëpërmjet nji xhamit, n'nji mnyrë të errët por mandej, ballë për ballë. » (1 Cor. 13:12) Ktu poshtë, Zoti âsht i mshehun prej pamjes tonë; na mundena me E pa vetëm me sytë e Fesë. Sa e madhe ka me kênë knaqsija jonë kur perdja ku ma u hjekë dhe kur kena me u lejue ma pa Zotin ballë për ballë ! Atherë, kena me pa bukurinë, madhninë, perfeksionin, dashamirsinë dhe dashtninë e Tij të pafundme për shpirtnat tonë.

7. « Njiri nuk e din a âsht i dênjë për dashtni apo urrejtje. » (Eccl. 9:1) Friga e mos dashtjes së Zotit dhe i mos t'kênit i dashtun prej Tij âsht vuejtja mâ e madhe që kalojnë mbi tokë ato shpirtna që duejnë Zotin. Por në Parriz, shpirti âsht i sigurtë se ai e don Zotin dhe se Zoti e don até; ai e shef se Hyji e përqafon até me nji dashtni të pafundme dhe se kjo dashtni nuk ka me u shpërbâ kurrë, për jetë të jetve. Dija e dashtnisë që JEZU-KRISHTI i ka diftue tuej ofrue Vetvedin në sakrificë për té mbi Kryq, dhe tuej u bâ ushqimi i tij në Sakramendin e Elterit, ka me ndezë mâ shumë zjermin e dashtnisë së tij. Ai ka me pâ se tana mundimet, vorfnia, sëmundjet dhe persekutimet të cillat ai i ka konsiderue si gjâma kanë ardhë të gjitha prej dashnisë dhe janë kênë mjetet e përdoruna prej Providencës Hyjnore me e çue até në lavdi. Ai ka me pâ të tana inspirimet, thirrjet e dashtnisë dhe mshiret qe I Madhi Zot i ka dhanë mbasi ai e ka fye me mkat. Prej malit të bekuem të Parrizit ai ka me pâ se sa shumë shpirtna janë mallkue për ma pak mkate se mkatet e bame prej tij dhe ai ka me pâ se ai âsht i pshtuem dhe i sigurtë se nuk ka me e hupë ma kurrë të Madhin Zot.

8. Të mira e ksaj toke nuk i plotsojnë dishirat tona : në fillim ata knaqin shqisat por kur msohena me ta ata nuk na pëlqejnë mâ. Por gzimet e Parrizit ngijnë dhe gzojnë vazhdimisht zemren. « Kam me u gzue kur të shfaqet lavdia Juej. » (Psalmi 16:15) Edhe pse të ngijnë, ato gzime duken po aq të reja si herën e parë që janë shijue; ata të knaqin gjithmonë, të bajnë me i dishirue gjithmonë dhe posedohen gjithmonë. « Ngimja, » thotë sh'Gregori, « shoqnon dishiren. » (Lib. 13, Mor., c. 18) Kshtû, dishirat e shejtënve n'Parriz nuk shkaktojnë vuejtje sepse kto t'bekuem janë gjithmonë të knaqun; dhe ngimja nuk prodhon neveri sepse ajo âsht e shoqnueme gjithmonë me dishirë. Prandaj shpirti ka me kênë gjithmonë i knaqun dhe gjithmonë i etun : ai ka me kênë përjetë i etun dhe përjetë i knaqun me knaqsí. Të mallkuemit janë, simbas Apostullit, enë t'mbushuna plot me idhnim dhe mundime, « enë idhnimit gadi për shkatrrim. » (Rom. 9:22) Por të drejtët janë enë të mbushuna me mshirë dhe gzim, kshtû që ata nuk kanë asgjâ me dishirue. « Ata kanë me u mbushë me bollekun e shpisë Tuej. » (Psalmi 35:9) Tuej kundrue bukurinë e Hyjit, shpirti ka me u flakrue dhe me u dejë aq shumë me Dashtninë hyjnore saqë ai, me lumni, ka me ndejë i hupun në Zotin; ai ka me e harrue vedin krejtsisht dhe për tanë përjetsinë ka me mendue vetëm me dashtë dhe lëvdue të miren e jashtzakonshme që ka me e posedue përgjithmonë dhe që nuk ka me mujtë me e hupë kurrë. Në kyt jetë shpirtnat shêjte dojnë Zotin por ata nuk munden me E dashtë me të tanë fuqinë e tyne dhe pa ndërpremje. Sh'Tome Akuinati mson se kjo dashtni perfekte i nepet vetëm qytetarve të Qiellit, t'cillët dojnë Hyjin me tanë zemren e tyne dhe në mnyrë të vazhdueshme. « Ut totum cor hominis semper actualiter in Deum feratur ista est perfectio patriae. » (2, 2 quaest. 44, art. 4, ad. 2)

9. Sh'Agustini ka thanë me të drejtë se për me fitue lavdinë e përjetshme të Parrizit ne do të duhej të ishim gadi me punue përjetë. « Pro aeterna requie aeternus labor subeundus esset. » « Ata keni me i shelbye për hiç gjâ. » thotë Mbreti David (Psalmi lv:8) Shejtnit kanë bâ krejt pak me fitue Parrizin. Sa e sa mbretën kanë dorzue fronin e tyne e janë mbyllë në nji qelë; sa e sa eremitë shejtë kanë kalue jetën në nji shpellë; sa e sa martirë që u janë nënshtrue me gzim torturave kanë bâ vetëm pak. « Vuejtjet e ksaj jete nuk janë të dênja me u krahasue me lavdinë e ardhshme. » (Rom. 8:18) Për me fitue Parrizin do t'ishte kenë vetëm pak gjâ me vuejtë të tâna mundimet e ksaj jete.

10. T'angazhohena pra, vllâzën, me durue me guxim të tâna vuejtjet që mund t'na vijnë deri n'fundin e ksaj jete; me sigurue Parrizin ata janë pak e kurrgjâ. Gzohuni pra se të tâna kto vuejte, dhimbje dhe persekutime, n'kjoft se keni me u shelbue, kanë me kênë nji burim i pashtershëm gzimesh e knaqsish. « Dhimbjet tueja kanë me u kthye në gzim. » (sh'Gjoni 16:20) Atherë, pra, kur krygjet e ksaj jete t'na mundojnë, të çojmë sytë kah Qielli dhe të ngushëllohena me shpresen e fitimit të Parrizit. Në fund të jetës së saj, sh'Maria e Egjiptit kje pvetë prej abotit sh'Zozimus se si kishte mujtë me jetue për 47 vjet në shkretinë, aty ku aboti e gjeti shejten pendimtare tuej dekë. Ajo iu përgjigj : « Tuej shpresue fitimin e Parrizit. » N'kjoft se na do të mbushena me të njejten shpresë, nuk kena me i ndie vështirsitë e ksaj jete. Guxim ! Të duejmë Hyjin dhe të punojmë për Parrizin, ku na presin shejtnit, Virgjina MARI, vetë JEZU-KRISHTI. Ai mban në duer nji kunorë për me na kunorzue sejcilin prej nesh mbret në até Mbretni të përjetshme.